previous arrowprevious arrow
next arrownext arrow
Shadow
Slider

سعدی شیرازی، استاد سخن ایران


سعدی شیرازی، استاد سخن ایران

ابومحمد مشرف الدین مصلح بن عبدالله با تخلص “سعدی” شاعر پرآوازه ی پارسی گویی است که در قرن ششم در شیراز متولد شده است. او  از کودکی تحت تعلیم استادان بزرگی در شیراز قرار گرفته و مقدمات علوم ادبی و شرعی را از سنین پایین آموخته است. اما چون این دوره از زندگی او مصادف با حمله ی مغول در ایران بوده است به ناچار به بغداد مرکز علم و دانش جهان مهاجرت کرده و در مدرسه ی نظامیه ی بغداد که به دستور خواجه نظام المک طوسی وزیر مشهور سلجوقیان ساخته شده بود ، مشغول به تحصیل شده است. هدف از تاسیس مدرسه ی نظامیه ی بغداد در آن زمان، تعلیم افرادی با فقه شافعی و کلام اشعری بوده است به گونه ای که برخی از پژوهشگران معتقدند نشانه های اعتقاد سعدی به اشاعره در آثار او کاملا قابل مشاهده است و شکی در اشعری مذهب بودن او باقی نمی گذارد.  در مقابل چنین ادعایی آثاری از احترام سعدی به پیامبر اسلام نیز در اشعارش مشاهده می شود به همین دلیل برخی دیگر از علما او را شیعه می دانند.

از طرفی دیگر قرن ششم و هفتم در ایران مصادف با پر رنگ شدن تصوف  بوده است .در این دوران خانقاه های بسیاری در ایران دایر گشته است و بسیاری از امرا و سلاطین از جمله طغرل سلجوقی از صوفیه حمایت کرده اند. به همین دلیل عناصر صوفیانه به طرق مختلف به شعر و زبان فارسی راه پیدا کرده و عالی ترین مظاهر شعر تعلیمی در اثار حدیقه سنایی مولوی و عطار نمایان شده است. این آثار در شعر سعدی نیز قابل مشاهده است اما سعدی را نه میتوان صوفی یا عارف تلقی کرد نه میتوان در مقابل، او را به طور کامل بیگانه با این موارد دید چرا که  او  به شدت تقدیرگراست و معتقد است که افتادن یک برگ از درخت هم به تقدیر خداوند است . سعدی بیش از آن که تابع اخلاق به‌صورت مطلق و فلسفی باشد، مصلحت‌اندیش است و ازین‌رو اصولاً نمی‌تواند طرفدار ثابت و بی‌چون‌وچرای قاعده‌ای باشد که احیاناً در جای دیگری آن را بیان کرده‌است. مثلاً راستگویی یک ارزش است؛ اما ممکن است شرایطی واقع شود که مصلحت، دروغ گفتن را ایجاب کند. سعدی در اولین حکایت از فصل اول گلستان، شرایطی را تصویر کرده‌است که در آن ارزش راست‌گویی زیر پا گذاشته می‌شود؛ در غیر این صورت نادانی پادشاه و بی‌رحمی وزیرانش باعث کشتار بی‌مورد می‌شود. سعدی در عالم واقع نیز به‌طور مطلق از یک سری قواعد اخلاقی ثابت پیروی نکرده‌است.او از جمله شاعرانی است که چاپلوسی را نمی‌پسندد و ترجیح می‌دهد به جای مدح گفتن، تذکر بدهد. اما هلاکو خانی را، که آخرین خلیفه ی  عباسی را به قتل رسانده‌است، تمجید می‌کند و در همان زمان، برای خلیفه نیز سوگواری می‌کند؛ حال آن که حاکم شیراز -که سعدی او را تمجید کرده‌است- برای شکست دادن همین خلیفه، لشکری را به کمک هلاکوخان گسیل کرده‌بود.

همه ی آثار سعدی اعم از شعر و نثر در مجموعه‌ای تحت عنوان کتاب کلیات سعدی جمع‌آوری شده‌است. از بین آثاری که در این کتاب آمده بوستان و گلستان دو کتاب مستقل هستند:(سعدی اولین شاعر ایرانی است که اشعار او به زبان اروپایی ترجمه شد.)

 

  • بوستان از آثار منظوم سعدی و یکی از شاهکارهای ادب فارسی به‌شمار می‌آید. این کتاب در نسخه‌های قدیمی سعدی‌نامه نامیده می‌شد، اما بعدها به بوستان شهرت یافت. بوستان به نظم (شعر) نوشته شده و مشتمل بر حدود چهار هزار بیت شعر است. قالب شعری آن مثنوی است و همانند شاهنامه فردوسی در بحر متقارب (فعولن فعولن فعولن فَعَل/ فَعول) سروده‌شده‌است. بوستان، کتابی اخلاقی و آموزشی است که سعدی آرمانشهر مطلوب خود را در آن به تصویر کشیده‌است. چنان‌که سعدی خود اشاره کرده‌است، نگارش آن را در ۶۵۵ هجری به پایان برده و به ابوبکر بن سعد زنگی تقدیم کرده‌است

 

دانلود کتاب بوستان سعدی

  •  گلستان را سعدی در سال 656 هجری قمری، یعنی یک سال پس از نگارش بوستان نوشته‌است. این کتاب به نثر آهنگین و آمیخته با نظم و در هشت فصل (اصطلاحاً هشت باب) نوشته شده‌است. هشت باب گلستان عبارتند از : سیرت پادشاهان، اخلاق درویشان، فضیلت قناعت، فوائد خاموشی،عشق و جوانی، ضعف و پیری، تأثیر تربیت، و آداب صحبت. گلستان، یکی از تأثیرگذارترین کتاب‌های نثر در ادبیات فارسی است.  سعدی این کتاب را به سعد بن ابوبکر بن سعدی زنگی تقدیم کرده‌است.این کتاب، مجموعه‌ای از حکایت‌های مستقل و حاوی اندرزها و جمله‌های قصار است. اما هنر داستان‌گویی و ایجاز نگارنده، مانع از آن می‌شود که وجه تعلیمی آن باعث ملالت خواننده شود. سعدی در گلستان، از پرداختن به تاریخ‌نگاری و تذکره‌نویسی پرهیز می‌کند و صرفاً به بیان امور مربوط به زندگی و منش اشخاص می‌پردازد.کتاب گلستان را می‌توان گزارش سعدی از جامعه زمان خود دانست، که در آن اوضاع فرهنگی و اجتماعی مردم به صورت واقعی به تصویر کشیده شده‌است.

دانلود کتاب گلستان سعدی

 

این شاعر بزرگ، درست در زمانیکه شهرت فراوانی کسب کرده بود، دار فانی را وداع گفت و در باغی نزدیک به نهر رکن آباد شیراز به خاک سپرده شد.