previous arrowprevious arrow
next arrownext arrow
Shadow
Slider

نظامی گنجوی از بزرگترین شاعران مکتب عشق


نظامی گنجوی از بزرگترین شاعران مکتب عشق

حکیم نظامی یا جمال الدین ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی بن موید با تخلص “نظامی” از شاعران و پیشوایان داستان سرایی در تاریخ ادبیات ایران  است. اگر چه داستان سرايي در زبان فارسي به وسيله نظامي شروع نشده است، لیکن او تنها شاعري است كه توانست تا پايان قرن ششم هجري شعر تمثيلي را در زبان فارسي به  تكامل برساند. نظامی گنجوی در گزینش الفاظ و كلمات مناسب و ايجاد تركيبات خاص تازه و ابداع مضامين دلپسند در شمار کساني است كه بعد از خود نظيري نيافته است. به گونه ای که بسیاری از شاعران پس از او مانند امیر خسرو دهلوی، خواجوی کرمانی، هاتفی، وحشی بافقی و آذربیگدلی به تقلید از آثار او پرداختند. در مورد زندگی نظامی، خصوصا تاریخ تولد و فوت او نوشته ها و اسناد مختلفی وجود دارد اما آنچه مسلم است این است که نظامی گنجوی متولد شهر گنجه بوده و در همان شهر نیز وفات یافته است. لازم به ذکر است که با توجه به تذکره نویسی های متفاوت درباره ی زندگی حکیم نظامی میتوان به آثار خود او مراجعه کرد و با تکیه بر برخی از ابیات او اطلاعاتی درمورد هویت شاعر به دست آورد.به گونه ای که بنا بر اشعار زیر نامش الیاس و نام پدرش یوسف بن زکی بن موید بوده است.

در خط نظامی ار نهی گام بینی عدد هزار و یک نام
والیاس که الف بری ز لامش هم با نود و نه است نامش
ز این‌گونه هزار و یک حصارم با صد کم یک سلیح دارم
گر شد پدرم به سنت جد یوسف، پسر زکی مؤید

 پدر نظامی (یوسف) به تصریح صریح خود نظامی گنجوی در «لیلی و مجنون»، پارسی بوده‌است، چنان‌که میگوید:

دهقان فصیح پارسی زاد         از حال عرب چنین کند یاد

 

دهقان به معنی یک ایرانی اصیل و مالک زمین‌های کشاورزی ست، پس نظامی که خود را «دهقان فصیح پارسی زاد»، معرفی می‌کند، باید هم ایرانی نژاد و اصیل، هم تاریخ‌دان و سخنور، هم صاحب زمین‌های کشاورزی باشد.  خلاصه آن‌که خاندان نظامی در گنجه یک خاندان دهقان با آگاهی فرهنگی و تمکّن مادی بوده‌اند.

از اشاره‌های موجود در خسرو و شیرین نیز دانسته می‌شود که اولین همسر او، کنیزکی دربند به نام آفاق بوده که فخرالدین بهرامشاه به عنوان هدیه برای نظامی فرستاده است. نظامی همسر خود را عاشقانه دوست مي داشته و خسرو و شیرین را نیز تحت تاثیر محبت زیادش به آفاق نوشته است اما هم آفاق و هم دو زن بعدی نظامی در سنین پایین فوت کرده اند . به گونه ای که آفاق پس از تمام شده  اثر خسرو و شیرین درحالیکه که یک پسر هفت ساله به نام محمد داشته، از دنیا رفته است.

نظامی غیر از دیوانی که دولتشاه عدد ابیات آن را، بیست هزار بیت نوشته و اکنون مقداری از آن در دست است، پنج مثنوی مشهور به نام پنج گنج دارد که آن ها را خمسه ی نظامی می گویند.

  • مثنوی اول از پنج گنج، مخزن الاسرار، منظومه اندرزی و اخلاقی است که مشتمل بر حدود ۲۲۶۰ بیت بوده و به پیروی از حدیقه الحقیقه سنایی گفته شده است.

 دانلود کتاب مخزن الاسرار چاپ دوم در سال 1320

  • دومین مثنوی نظامی خسرو و شیرین نام دارد که در 6500 بیت گفته شده و موضوع آن داستان دلدادگی و ماجرای خسرو شاهزاده ایرانی با شیرین بانوی ارمن است که به راهنمایی شاپور ، ندیم خسرو ، سرانجام به هم می رسند و هیچ چیز حتی سوز و نیازهای شیفته وار فرهاد کوه کن هم نمی تواند آن دو را از یکدیگر منصرف کند .

دانلود کتاب خسرو و شیرین چاپ شده در سال 1960

 

  • مثنوی سوم منظومه لیلی و مجنون است که در 4700 بیت سروده شده است و داستان دلدادگی لیلی دختری از قبیله ی عامیران و قیس از دیار عرب را بیان می کند .

دانلود کتاب لیلی و مجنون چاپ 1374

  • مثنوی چهارم که هفت پیکر نام دارد و آن را بهرام نامه یا هفت گنبد نیز می نامند در 5136 بیت سروده شده است

دانلود کتاب هفت پیکر 

  • مثنوی پنجم اسکندرنامه است که 10500 بیت تحت دو بخش اقبال نامه و شرفنامه سروده شده است .

دانلود کتاب اسکندرنامه 

 


دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد